Šumske sove dobile nove domove

Šumska sova (eng. Tawny Owl, lat. Strix aluco) je stanovnik evropskih i azijskih poluotvorenih listopadnih i mešovitih šuma sa progalama, šuma uz reke, parkova, većih vrtova sa starim drvećem od nizija pa sve do 4.200 m n.v. U Srbiji je najčešća vrsta sova sa brojnošću od oko 11.000 parova. Najznačajnije populacije šumske sove se nalaze u centralnom delu države, u šumovitim brdsko-planinskim područjima.

Većina šuma u Srbiji je mlada i nema dovoljno starih stabala koja poseduju prirodne duplje u kojima se gnezde ptice i žive razni druge životinjske vrste. Takve šume ostaju bez predatora koji brinu o prenamnožavanju štetnih insekata (gubari, potkornjaci) i glodara (miševi, puhovi, veverice). U praksi je potvrđeno da čovek može relativno lako i jeftino da interveniše u ovakvim situacijama i popravi stanje poremećenog prirodnog balansa kroz pravljenje i postavljanje kutija za gnežđenje ptica.
 

Terenska istraživanja su pokazala da veliki broj parova šumskih sova u Srbiji ima problem sa pronalaženjem odgovarajućih mesta za gnežđenje i odmor. U tom slučaju sove pokušavaju da se gnezde na tlu (gde postaju žrtve divljih svinja, kuna, lisica, pasa, zmija, ljudi), u otvorenim napuštenim gnezdima velikih ptica (gde im često ispadaju jaja i mladunci) ili na objektima koje je napravio čovek (gde ih čovek uznemirava i ubija).

Šumska sova je redovna gnezdarica Ovčarsko-kablarske klisure. Međutim, pregledom šuma u tom rezervatu je utvrđeno da su sastojine uglavnom mlade i da nedostaju pogodna stara stabla potrebna šumskim sovama.

Turistička organizacija Čačka je od Nacionalnog investicionog plana dobila sredstva za projekat „Očuvanje i unapređenje šuma Ovčarsko-kablarske klisure” koji je obuhvatao sledeće faze realizacije:

• Obilazak terena i utvrđivanje trenutnog stanja kvaliteta šuma i uslova za gnežđenje šumskih sova

• Projektovanje i izradu 40 kutija za gnežđenje šumskih sova

• Lociranje mesta pogodnih za postavljanje kutija

• Postavljanje kutija u okviru zaštićenog područja

• Rad sa interesnim grupama (predstavnici mesnih zajednica i zemljoradničkih zadruga, lokalno stanovništvo, bratstva i sestrinstva manastira, šumari, lovci, planinari)

• Predstavljanje projekta medijima

Kutije su napravljene od kvalitetnog drveta, po nacrtu vodećih svetskih stručnjaka za sove. Postavljene su u 2. i 3. zoni zaštite rezervata vodeći računa da:

• budu na drvetu na najmanje 4 m od tla

•  budu postavljene u svim tipovima šuma (očuvanim, degradiranim, bukovim, hrastovim, mešovitim)

• otvor ne bude okrenut ka smeru duvanja najčešćih vetrova

• najmanje rastojanje između 2 susedne kutije ne bude manje od 500 m

• najmanje rastojanje od kuća, vikendica, planinarskih i drugih staza ne bude manje od 150 m

• budu zastupljene podjednako u svim visinskim zonama rezervata
  
  
  Očekivani rezultati projekta su:
   

• Stabilna populacija šumskih sova i uspostavljen balans

• Jedinstvena mogućnost praćenja životnih funkcija vrlo zanimljive vrste, svojevrstan eksperiment u prirodi i dobar naučno-nastavni poligon

• Mogućnost praćenja brojnosti i gradacija šumskih glodara (plena sova) koje je od izuzetnog značaja za moderno šumarstvo i održivo upravljanje šumskim ekosistemima

• Markiranje i praćenje kretanja sova kroz duži vremenski period

• Obrazovanje interesnih grupa kroz učešće u pojektu

• Predstavljanje metoda aktivne zaštite ptica široj populaciji ljudi

• Obuka saradnika za potrebe budućih projekata

• Biološki, ekološki, etički, estetski, etnološki, kulturološki i turistički bogatija životna sredina
  
  Praćenje uspešnosti naseljavanja kutija će od marta 2009. godine vršiti posebno obučen i osposobljen tim volontera.
  
  
  Milan Ružić
  Mentor i vođa projekta